ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
128
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
خواستهء اوست كه كسى را ياراى مخالفت يا سرپيچى با آن را ندارد و رأى و نظر امير الحاج و خزانهدار ، در اين مورد هيچگاه به نتيجهاى نرسيده و به تعبيرى ديگر ، گوش شنوايى براى شنيدن سخنان يا مخالفتهاى آنان وجود ندارد . از اين رو در سالهاى اخير به ويژه در پنج سال گذشته قيمتها افزايش فاحشى يافته است . به اين گزارش توجه نماييد : در سال 1302 هجرى ( - 1885 م . ) كرايهء شتر به همراه كجاوه از مكّه به مدينه هيجده ريال و هفده ريال براى شتران تك سوار ، قرار داده شده بود . همچنين از مكّه به مدينه به ينبع بر ساحل دريا ، بيست و سه ريال براى گروه اول و بيست و دو ريال براى دسته دوم ، تعيين گرديده بود و نيز از مكّه به مدينه و سپس به جده ، بيست و هشت ريال براى گروه اول و بيست و هفت ريال براى گروه دوم ، تعيين شده بود . از مكّه تا شهر فالوجه ، سى و پنج ريال براى گروه اول و سى و چهار ريال براى گروه دوم و از جده به مكّه مبلغ 4 / 3 * 2 ريال ، قرار داده شده بود . اين افزايش قيمتها بر اساس فزونى حجاج و گرانى قيمتها ، همچنان كه در سفرنامهء مرحوم صادق پاشا آمده است ، تعيين مىگرديده و فزونى كرايهها همواره در حال افزايش بوده است تا اين كه از سال 1314 ه . به بعد ، طبق آنچه كه در نمودار نشان داده شده ، دريافت مىگرديده است : [ تصوير ]